Szukanie zaawansowane

Szukanie wraz z odmianą wyrazów
Wstaw * (gwiazdka) po wpisaniu początku wyrazu
np. podatk*, aby znaleźć podatkami, podatkach itd.

Dokładne dopasowanie
Wpisz wyrażenie w cudzysłowie.
Na przykład: "podatek dochodowy".

Wykluczenie wyrażenia
Wstaw - (minus) przed słowem, które chcesz wykluczyć. Na przykład: "sprzedaż -towar"

Brak wyników

ODLICZENIA / ZWOLNIENIA / ULGI , WAŻNE TEMATY

2 marca 2015

Dochody wolne od podatku związane z działalnością gospodarczą

199

1. Zwolnienia przedmiotowe w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych

2. Dochody wolne w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych

1. Zwolnienia przedmiotowe w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje szereg zwolnień od tego podatku, dotyczących wybranych, wskazanych przez ustawę dochodów. Wśród nich można wyróżnić zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów, które ustawodawca wymienił w katalogu zwolnień przedmiotowych wskazanych w art. 21 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Katalog zwolnień zawiera ponad 130 pozycji. Wśród nich wyróżnić można takie, które dotyczą dochodów np. o charakterze odszkodowawczym czy socjalnym, niektórych dochodów związanych z posiadanymi kapitałami i prawami majątkowymi, czy też prowadzoną działalnością gospodarczą, a także wygranymi i nagrodami. W niniejszym opracowaniu chcielibyśmy przedstawić Państwu dochody wolne od podatku związane z działalnością gospodarczą.

1.1. Dochody z loterii i bingo

W art. 21 ust. 1 pkt 37 updof ustawodawca zwolnił od podatku dochody z tytułu urządzania przez uprawniony podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej loterii fantowych i gry bingo fantowe na podstawie zezwolenia wydanego na mocy odrębnych przepisów, jeśli dochody te w całości zostaną przeznaczone na realizację określonych w zezwoleniu i regulaminie gry celów społecznie użytecznych.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych dochód z loterii fantowej i gry bingo fantowe przeznaczany jest w całości na realizację określonych w zezwoleniu i regulaminie gry celów społecznie użytecznych, w szczególności dobroczynnych. Tak więc ze zwolnienia od podatku korzystają wszystkie dochody wydatkowane przez organizatora gry, zgodnie z jej regulaminem. Ze zwolnienia korzystają dochody uzyskiwane przez uprawniony podmiot, który urządził grę na podstawie zezwolenia. Uprawnionym podmiotem jest wyłącznie podmiot, który uzyskał stosowne zezwolenie na prowadzenie danego rodzaju gry.

Należy jednak zauważyć, że działalność w zakresie gier liczbowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach bez zezwolenia jest zabroniona. Stąd też urządzanie bingo czy loterii fantowej bez zezwolenia nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. W konsekwencji do przychodów uzyskanych z urządzenia takiej gry nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - art. 2 ust. 1 pkt 4. Zwolnienie od podatku dochodowego wynika z wprowadzenia specjalnego podatku dla tego typu przychodów. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie udzielonej koncesji lub zezwolenia, podmioty urządzające gry objęte monopolem państwa oraz uczestnicy turnieju pokera podlegają opodatkowaniu podatkiem od gier. Taki podatek stanowi dochód budżetu państwa.

1.2. Zwolnienie dochodów ze środków pomocowych

W art. 21 ust. 1 pkt 46 ww ustawy, wskazano iż wolne od podatku dochodowego są dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli:

  • a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz

  • b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Przesłanki skorzystania ze zwolnienia wskazane pod lit. a) oraz lit. b) muszą być spełnione łącznie. Stąd też obok warunków dotyczących samej pomocy konieczne jest jeszcze, aby podatnik bezpośrednio realizował cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Jeżeli podatnik jest podwykonawcą najętym przez bezpośredniego realizatora programu finansowanego ze środków pomocowych, to nie przysługuje mu zwolnienie podatkowe. Przepis stanowi bowiem, że zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Programy pomocowe zwykle mogą być źródłem jedynie współfinansowania konkretnych inwestycji. Zazwyczaj konieczne jest jeszcze finansowanie inwestycji z innych źródeł. Ze względów dowodowych wskazane jest odrębne rozliczanie księgowe wydatków finansowych ze środków programów pomocowych. Może to bowiem pomóc uniknąć ewentualnych sporów z organami podatkowymi lub skarbowymi. Stanowisko to potwierdza MF w piśmie z dnia 24 lipca 2000 PB4/P-8214-2103/231/00, w którym czytamy, że: „Zważywszy zatem na wskazane wyżej obowiązujące regulacje dotyczące preferencji podatkowych w zakresie korzystania ze środków pomocowych z zagranicy, w celu uniknięcia ewentualnych sporów z organami podatkowymi, należy w ewidencji finansowo-księgowej zabezpieczyć odrębne rozliczanie wydatków sfinansowanych ze środków programu PHARE”).

Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 18 października 2000 roku, SA/ Bk 1819/01 LEX nr 121624) stwierdzając, że: „zwolnione od podatku dochodowego są dochody uzyskane przez podatników od międzynarodowych instytucji finansowych, organizacji międzynarodowych lub rządów obcych państw. Konieczne jest jednak ustalenie, w jakiej części środki te są przeznaczane na wynagrodzenia pracowników, a w jakiej wynagrodzenie finansowane jest z innych źródeł niż środki pomocnicze”.

W przeciwieństwie do podatku dochodowego od osób prawnych, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie obejmuje zwolnieniem podatkowym odsetek od dochodów lub środków, o których mowa w pkt 46 art. 21 ust. 1, lokowanych na bankowych rachunkach terminowych. Odsetki od środków pomocowych podlegać będą zatem opodatkowaniu jako dochody z kapitałów pieniężnych.

Obecnie istnieje już utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym warunek bezpośredniego pochodzenia otrzymanych środków finansowych uważa się za spełniony także w sytuacji, gdy dany podmiot początkowo wydatkuje środki własne lub uzyskane od Skarbu Państwa, a później następuje ich refinansowanie z tzw. środków pomocowych. Istotne jest bowiem, aby ostatecznie środki pomocowe pochodziły od podmiotów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt. 46 lit. a) updof. Natomiast metody prefinansowania lub refinansowania środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy stanowią kwestię techniczną, która nie wpływa na możliwość zastosowania zwolnienia (np. por. wyroki NSA: z dnia 13 kwietnia 2011 r., II FSK 1533/09, LEX nr 1081264; z dnia 4 lutego 2011 r., II FSK 1788/09, LEX nr 818679; z dnia 15 grudnia 2010 roku).

Wątpliwości budzi ostatnia część przepisu art. 21 ust. 1 pkt. 46 lit. b) ww ustawy, z której wynika, że, prawo do zwolnienia ma tylko podatnik, który bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Jednocześnie, zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca – bez względu na rodzaj umowy – wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Kontrowersyjne są również zasady rozliczania projektów realizowanych w ramach poakcesyjnych funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności. Zasadą finansowania tych projektów jest wcześniejsze finansowanie wydatków na ich realizację ze środków budżetu państwa. Początkowo, pomoc, jaką otrzymują beneficjenci, pochodzi więc ze środków pożyczonych z budżetu państwa i dopiero on odzyskuje te pieniądze z funduszy europejskich. Zdaniem organów podatkowych, pieniądze, które otrzymują beneficjenci, pochodzą ze środków pożyczonych z budżetu państwa – nie jest to więc pomoc otrzymana ze środków bezzwrotnej pomocy. Oznacza to, że zwolnienie od podatku zawarte w art. 21 ust.1 okt. 46 ww ustawy nie ma zastosowania (np. interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 lutego 2008 r., IPPB1/415-195/07-2/GM.

Interpretacja przepisu art. 21 ust. 1 pkt 46 ww ustawy stała się również przedmiotem interpelacji poselskiej (nr 3892 i nr 4674) skierowanej do Ministra Finansów. W odpowiedzi na nią resort finansów wskazał, że już od 2006 roku napływały do Ministerstwa Finansów sygnały o trudnościach w interpretowaniu przez organy podatkowe powyższego przepisu. Dlatego też Minister Finansów wydał w dniu 30 sierpnia 2006 roku jego urzędową interpretację, DD6-8213-8/06/DZ/412. Jak wskazało Ministerstwo Finansów, stanowisko wyrażone w tej interpretacji pozostaje nadal aktualne. W interpretacji tej wskazano, że do dochodów, dla których źródłem finansowania były fundusze strukturalne Unii Europejskiej, nie ma zastosowania powyższy przepis ustawy. Jak podkreślił resort finansów, zwolnieniem tym nie obejmuje się środków pochodzących z krajowych źródeł, natomiast w przypadku projektów realizowanych z udziałem środków funduszy strukturalnych stanowią one refundację wcześniej poniesionych wydatków sfinansowanych publicznymi środkami krajowymi. Zdaniem resortu finansów, przyjmując nawet argumentację formułowaną przez niektóre składy orzekające sądów administracyjnych, m.in. w wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007 r., I Sa/Kr 1555/06, że „prefinansowanie” jest jedynie techniczną kwestią, która nie ma wpływu na faktyczne pochodzenie środków, należy wziąć pod uwagę, że z otrzymanego dofinansowania z tytułu realizacji projektu współfinansowanego z funduszy strukturalnych nie sposób wiarygodnie oddzielić część pochodzącą z tych funduszy od środków krajowych. Do zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt. 46 konieczne jest, aby środki przyznane beneficjentowi pochodziły od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy.

Resort finansów stwierdził, że przepis ten nie może więc mieć zastosowania do przychodów osób fizycznych finansowanych (współfinansowanych) ze środków pochodzących z funduszy strukturalnych). W konsekwencji, dochód ze stosunku pracy podatnika wykonującego w ramach obowiązków służbowych czynności związane z realizacją projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

1.3. Zwolnienia w specjalnych strefach ekonomicznych

W art. 21 ust. 1 pkt 63a) ww. ustawy zapisano, iż wolne od podatku dochodowego są dochody podatników, z zastrzeżeniem ust. 5a-5c, uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie danej strefy, uprawniające do korzystania z pomocy publicznej, przy czym wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie niniejszego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Zasady i warunki inwestowania na terenie SSE oraz korzyści płynące z faktu prowadzenia tam działalności gospodarczej określa ustawa z dnia 20 października 1994 roku o specjalnych strefach ekonomicznych wraz z aktami wykonawczymi. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy specjalną strefą ekonomiczną jest wyodrębniona niezamieszkana część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na której terenie może być prowadzona działalność gospodarcza na preferencyjnych zasadach określonych ustawą. Strefa jest ustanawiana przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia na wniosek ministra właściwego do spraw gospodarki w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego.

Podstawą do korzystania z pomocy publicznej, w tym w formie zwolnień podatkowych, jest zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie danej strefy, uprawniające do korzystania z pomocy publicznej. Zezwolenie określa przedmiot działalności gospodarczej oraz warunki dotyczące w szczególności:

  1. zatrudnienia przez przedsiębiorcę przy prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie strefy przez określony czas określonej liczby pracowników;

  2. dokonania przez przedsiębiorcę inwestycji na terenie strefy o wartości przewyższającej określoną kwotę.

Zezwolenie może być udzielone, jeżeli:

  • na terenie strefy istnieją warunki do prowadzenia działalności, którą zamierza podjąć przedsiębiorca ubiegający się o zezwolenie, w szczególności zakres zamierzonej działalności jest zgodny z planem rozwoju strefy, a zarządzający strefą dysponuje wolnymi terenami, obiektami lub pomieszczeniami, które są niezbędne do prowadzenia takiej działalności;

  • podjęcie działalności na terenie strefy jest uzasadnione stopniem przyczynienia się zamierzonej działalności do osiągnięcia celów określonych w planie rozwoju strefy.

Udzielanie, cofnięcie i zmiana zezwolenia następuje w drodze decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki. Z kolei przepis art. 21 ust. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych potwierdza wprost wcześniej wyrażoną zasadę, że zwolnienie podatkowe przysługuje podatnikowi wyłącznie z tytułu dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy. Działalność gospodarcza w strefie może być prowadzona wyłącznie przez podatnika dysponującego zezwoleniem na działalność na terenie strefy. Cofnięcie zezwolenia wywiera określone skutki również na gruncie podatkowym.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 21 ust. 5b) updof w razie cofnięcia zezwolenia, o którym mowa, podatnik nie tylko traci prawo do zwolnienia podatkowego, lecz równocześnie obowiązany jest do zapłaty podatku za cały okres korzystania ze zwolnienia podatkowego. Jeżeli podatnik utracił zezwolenie na działalność, jest on obowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania o kwotę dochodu, w odniesieniu do którego utracił prawo do zwolnienia, a w razie poniesienia straty do jej zmniejszenia o tę kwotę - w rozliczeniu zaliczki za miesiąc (kwartał - jeśli odprowadza zaliczki kwartalne), w którym utracił to prawo, a gdy utrata prawa nastąpiła w ostatnim miesiącu (kwartale) roku podatkowego - w rocznym rozliczeniu podatku.

Od cofnięcia zezwolenia należy odróżniać wygaszenie zezwolenia na prowadzenie działalności w specjalnej strefie ekonomicznej. Jak wynika z art. 19 ust. 5 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych , na wniosek przedsiębiorcy minister właściwy do spraw gospodarki stwierdza, w drodze decyzji, wygaśnięcie zezwolenia. Jest to decyzja związana. W razie stosownego wniosku przedsiębiorcy strefowego minister właściwy do spraw gospodarki powinien wydać decyzję o wygaśnięciu stosownego zezwolenia. Przepisy podatkowe nie określają skutków wygaśnięcia zezwolenia. W związku z tym przyjąć należy, iż takie wygaśnięcie zezwolenia nie powoduje wstecznej utraty prawa do zwolnienia podatkowego. Nie łączy się ono z koniecznością zapłaty podatku od dochodów uzyskiwanych w ramach działalności strefowej w czasie przysługiwania zwolnienia podatkowego. Taki pogląd wyraził również Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z dnia 26 maja 2011 r., ITPB1/415-227/11/MR. Z chwilą utraty zezwolenia (na skutego wygaśnięcia) przedsiębiorca nie będzie mógł prowadzić już działalności w strefie. Nie powstanie zatem także problem zwolnienia tych dochodów z podatku.

1.4. Dotacje

W art. 21 ust. 1 pkt 129 ww ustawy wskazano, iż wolne od podatku dochodowego są dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Przepisy podatkowe nie definiują pojęcia dotacji. Zgodnie jednak z regulacjami o finansach publicznych dotacje są to środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych podlegające szczególnym zasadom rozliczania, przeznaczone na podstawie ustaw lub umów międzynarodowych na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Dotacje, o których mowa w przepisach updof, powinny być interpretowane tak jak zostały one określone w podstawowej dla nich regulacji, którą – z mocą od dnia 1 stycznia 2010 r. jest ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Przychody osób fizycznych zostały sklasyfikowane według podziału na dziewięć zakresów, w zależności od ich pochodzenia, czyli przypisania ich do określonego źródła zgodnie z art. 10 updof.

Analiza źródeł przychodów osób fizycznych skłania do wniosku, że dotacje, otrzymywane przez te osoby ze środków publicznych, mogą zostać przypisane do jednego z dwóch spośród tych źródeł, tzn. albo do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, albo też do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 3 i 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Adresatami dotacji są najczęściej przedsiębiorcy, w związku z czym większość dotacji kwalifikowanych jest jako przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym należy najpierw ustalić, czy dotacja jest związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez dotowanego podatnika–przedsiębiorcę. Jeśli nie, tzn. jeśli dotacja adresowana jest do osoby fizycznej, która działalności gospodarczej nie prowadzi, względnie do osoby fizycznej, będącej przedsiębiorcą, ale nie w związku z prowadzonym przez tę osobą przedsiębiorstwem, dotacja taka powinna być rozpatrywana jako przychód z innych źródeł. Powyższe wynika z brzmienia art. 20 updof, bowiem w ust. 1 tego artykułu jako jedną z kategorii przychodów z innych źródeł traktuje się właśnie dotacje inne niż wymienione w art. 14 updof, czyli inne niż dotacje stanowiące przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Nie każda dotacja, otrzymana przez osobę fizyczną posiadającą status przedsiębiorcy, może zostać potraktowana jako przychód z pozarolniczej działalności. Wynika to z art. 14 ust. 2 pkt 2 ww ustawy, który uznaje za tego rodzaju przychody dotacje otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem, gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Przepis 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych został zmieniony z mocą od 1 stycznia 2015 r. przez nowelizację ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. (Dz. U z 2014 r. poz. 1328). Zmiana ta polega na wpisaniu do treści 14 ust. 2 pkt 2 zastrzeżenia, zgodnie z którym do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się (od 1 stycznia 2015 r.) kwot otrzymanych od agencji wykonawczych, jeżeli agencje te otrzymały środki na ten cel z budżetu państwa.

Ponadto aktualnie obowiązujący system podatkowy przewiduje także inne preferencje podatkowe dla osób fizycznych w związku z otrzymywanymi przez nie dotacjami. W art. 21 ust. 1 pkt 114 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zostało wprowadzone zwolnienie przedmiotowe obejmujące wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych oraz świadczeń rzeczowych (w naturze) finansowanych lub współfinansowanych ze środków budżetu państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ze środków agencji rządowych, agencji wykonawczych lub ze środków pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, w ramach rządowych programów. Należy zatem założyć, że zwolnienie to obejmuje także mieszczące się w jego przedmiotowym zakresie finansowanie o charakterze dotacyjnym (realizowane w ramach przyznawania dotacji).

W związku z powyższym należy dodać, iż z mocą od dnia 1 stycznia 2015 r. został uchylony art. 21 ust. 1 pkt 47 c us...

To co widzisz, to tylko 30% treści...



Aby uzyskać dostęp do całości, kup prenumeratę