Szukanie zaawansowane

Szukanie wraz z odmianą wyrazów
Wstaw * (gwiazdka) po wpisaniu początku wyrazu
np. podatk*, aby znaleźć podatkami, podatkach itd.

Dokładne dopasowanie
Wpisz wyrażenie w cudzysłowie.
Na przykład: "podatek dochodowy".

Wykluczenie wyrażenia
Wstaw - (minus) przed słowem, które chcesz wykluczyć. Na przykład: "sprzedaż -towar"

Brak wyników

Amortyzacja w działalności gospodarczej stanowi element planowania kosztów, cen oraz efektywności inwestycji. Jako składnik kosztowy wpływa na ostateczny efekt finansowy, a przez to również obciążenie podatkowe dochodu. Jest jednym z podstawowych składników kosztów działalności, który kreuje wysokość kosztów tej działalności. Zatem warto wiedzieć jakie są prawidłowe zasady rozliczania. 

1. Definicja amortyzacji 

Amortyzacja to sposób rozliczania w czasie, zużycia czy wykorzystania składników majątku przedsiębiorstwa (spółki), czyli:

  • aktywów  trwałych  materialnych  (w  bilansie  występujących  jako  Rzeczowe  Aktywa Trwałe),

  • aktywów   trwałych   niematerialnych   (w   bilansie   występujących   jako   Wartości Niematerialne i Prawne).

Amortyzacja podatkowa jest jednym z elementów kształtujących wysokość kosztów uzyskania przychodów, bowiem kosztem uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 o podatku dochodowym od osób prawnych są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z przepisami art. 16a-16m, z uwzględnieniem wyłączeń zawartych w art. 16. Analogiczne zapisy mają odzwierciedlenie w art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jedną zatem funkcją spełnianą przez amortyzację jest jej funkcja kosztowa. Stanowi ona element planowania kosztów, cen oraz efektywności inwestycji. Jako składnik kosztowy wpływa na ostateczny efekt finansowy, a przez to również obciążenie podatkowe dochodu. Obok funkcji kosztowej amortyzacja spełnia funkcję umorzeniową i finansową. Funkcja umorzeniowa amortyzacji ma charakter rachunkowy. Dokonywanie odpisów umorzeniowych wyraża stopniowe zmniejszanie wartości pierwotnej środków trwałych. Natomiast finansowa funkcja amortyzacji jest narzędziem  gromadzenia  zasobów  pieniężnych  niezbędnych do sfinansowania odtworzenia zużytych obiektów majątku trwałego.

Główną cechą wyróżniającą aktywa trwałe jest to, iż okres zużycia czy wykorzystania wynosi więcej niż jeden rok. Aktywa trwałe materialne lub niematerialne mogą być nabyte przez firmę lub wytworzone we własnym zakresie. Aktywa trwałe materialne to budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, środki trwałe w budowie, ulepszenia środków trwałych itp. Natomiast wartości niematerialne i prawne to patenty, znaki towarowe, marki, wzory przemysłowe i użytkowe, autorskie prawa majątkowe, licencje, know-how itp.  

Amortyzacja  środka  trwałego  polega  na  systematycznym  odpisywaniu  części  jego wartości w koszty, w związku z jego zużyciem. Najlepiej przedstawić to na przykładzie. 

Przykład 1

Wyobraźmy sobie, że przedsiębiorstwo zakupiło środek trwały o wartości 1000 zł. Środek ten będzie zdatny do użytku przez 10 lat, po którym to okresie będzie on już bezużyteczny i będzie trzeba go wymienić na nowy. W związku z tym, przez okres 10 lat, przedsiębiorstwo będzie odpisywało po 1/10 wartości danego środka trwałego w koszty, aż po 10 latach cała wartość środka trwałego zostanie przeniesiona w koszty. W najprostszym przykładzie, wartości te wyglądałyby następująco:

  • wartość początkowa 1.000 zł,

  • stawka amortyzacyjna 1000 zł.

Rok

Amortyzacja koszt danego roku

Umorzenie środka trwałego

Wartość netto środka trwałego na koniec roku

1

100,00 zł

100,00 zł

900,00 zł

2

100,00 zł

200,00 zł

800,00 zł

...

8

100,00 zł

800,00 zł

200,00 zł

9

100,00 zł

900,00 zł

100,00 zł

10

100,00 zł

1000,00 zł

-

 

Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych wg prawa podatkowego 

Środki trwałe

Zgodnie z ustawami podatkowymi amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

  • budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,

  • maszyny, urządzenia i środki transportu,

  • inne przedmioty - o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1updop i odpowiednio art. 23a pkt 1 updof, zwane środkami trwałymi. 

Amortyzacji podlegają również:

1. niezależnie od przewidywanego okresu używania:

  • przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,

  • budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,

  • składniki  majątku  o  których  mowa  w  art.  16a  ust.  1  updop  i  22b  ust.  1  updof,  niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 17a pkt 1 updop i art. 23a pkt 1 updof, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników - jeżeli zgodnie z przepisami odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający

- zwane także środkami trwałymi;

2. tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r.  w  sprawie  Polskiej  Klasyfikacji  Wyrobów  i  Usług  (PKWiU)  w  grupowaniu o symbolu 30.11 „Statki i konstrukcje pływające”. 

Wartości niematerialne i prawne

Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c updop i art. 22c updof, nabyte nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:

  • spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,

  • spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,

  • prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

  • autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,

  • licencje,

  • prawa określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 roku - Prawo własności przemysłowej

  • wartość  stanowiącą  równowartość  uzyskanych  informacji  związanych  z  wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how)

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane wartościami niematerialnymi i prawnymi. 

Amortyzacji podlegają również, niezależnie od przewidywanego okresu używania:

  • wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:

a) kupna,

b) przyjęcia  do   odpłatnego   korzystania,   a   odpisów   amortyzacyjnych,   zgodnie z przepisami dokonuje korzystający,

c) wniesienia do spółki na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji,

  • koszty  prac  rozwojowych  zakończonych  wynikiem  pozytywnym,  który  może  być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, jeżeli:

a) produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, oraz

b) techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz

c) z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac rozwojowych zostaną pokryte  spodziewanymi  przychodami ze  sprzedaży  tych produktów  lub zastosowania technologii,

  • składniki majątku, wymienione w art. 16b ust 1 updopi odpowiednio art. 22b ust 1 updoh, niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej   w art. 17a pkt 1 updop i odpowiednio 23a pkt 1 updof, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo uprawnionymi do korzystania z tych wartości - jeżeli zgodnie z przepisami odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający

- zwane także wartościami niematerialnymi i prawnymi. 

Wyłączenia z amortyzacji

Ustawodawca w art. 16c ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych i art. 22c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłączył pewne składniki majątku jako niepodlegające amortyzacji i określił, że amortyzacji nie podlegają:

  • grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów,

  • budynki, lokale, budowle i urządzenia zaliczane do spółdzielczych zasobów mieszkaniowych lub służących działalności społeczno-wychowawczej prowadzonej przez spółdzielnie mieszkaniowe,

  • dzieła sztuki i eksponaty muzealne,

  • wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż określony w art. 16b ust. 2 pkt 2 updop i art. 22b ust. 2 pkt 2 updof,

  • składniki majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej albo zaprzestania działalności, w której te składniki były używane; w tym przypadku składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono albo zaprzestano tę działalność

- zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi. 

Powyższe zasady wynikają z następujących przepisów prawa podatkowego:

  1. art. 22a i art. 22b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych co podlega amortyzacji; natomiast w art. 22c ww ustawy zapisano rzeczy i prawa niepodlegające amortyzacji;

  2. art. 16a i art. 16b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych co podlega amortyzacji.; natomiast w art. 16c ww ustawy zapisano rzeczy i prawa niepodlegające amortyzacji. 

2. Definicja umorzenia 

Co miesiąc, w koszty zaliczane są „raty” amortyzacyjne związane z danym środkiem trwałym. Wraz z upływem czasu, skumulowana wartość „rat” amortyzacyjnych regularnie wzrasta, a ostatecznie dochodzi do wartości, która odzwierciedla 100% wartości początkowej środka trwałego. Ta skumulowana wartość miesięcznych kwot amortyzacji to umorzenia, czyli wartość „zamortyzowania” danego środka trwałego. Stopień „zamortyzowania” (wartości netto środka) trwałego można więc obliczyć poprzez zsumowanie wszystkich miesięcznych „rat” amortyzacyjnych.

W związku z powyższym różnica między tymi dwoma terminami jest następująca:

  • Amortyzacja jest to wartość odpisywana w koszty w poszczególnym okresie obrachunkowym.

  • Umorzenie jest to skumulowana wartość amortyzacji, korygująca wartość środków trwałych wykazywanych w  bilansie  z  ich  wartości  brutto  (wartości  początkowej) do wartości netto. 

3. Metody amortyzacji 

Podatnicy mogą amortyzować środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne przy zastosowaniu następujących metod: 

3.1. Metoda liniowa

Amortyzacja metodą liniową jest najprostszą i z tego powodu najczęściej stosowaną, metodą amortyzacji. Amortyzacja liniowa zakłada, że środek trwały zużywa się równomiernie w ciągu całego okresu użytkowania.

Aby wyliczyć kwotę amortyzacji rocznej, należy podzielić wartość środka trwałego przez cały przewidywany okres jego użytkowania. 

Przykład 2

Spółka zakupiła środek trwały za 100.000 zł, którego całkowity okres użytkowania szacowany jest na 5 lat. W takiej sytuacji, stawka amortyzacji rocznej wyniesie:

100.000 zł / 5 lat = 20.000 zł.

Stawka ta pozostaje niezmienna przez cały okres użytkowania środka trwałego, chyba że nastąpi zwiększenie jego wartości lub dokonany zostanie odpis z tytułu utraty wartości. Dla ułatwienia stawki amortyzacji często wyraża się w procentach. Aby określić stawkę procentową dla środka trwałego, należy 100% podzielić przez okres jego przydatności do użytkowania. W naszym przykładzie stawka amortyzacyjna wynosi:

Stawka amortyzacyjna = 100% / 5 = 20%

Z kolei pomnożenie wartości początkowej środka trwałego przez stawkę procentową daje nam stawkę kwotową. W przykładzie: 100.000 x 20% = 20.000 zł

Coroczne odpisy amortyzacyjne będą więc wyglądały następująco: wartość początkowa 100 000 zł, stawka amortyzacyjna – 20%

Rok

Amortyzacja koszt danego roku

Umorzenie środka trwałego

Wartość netto środka trwałego na koniec roku

1

20 000,00 zł

20 000,00 zł

80 000,00 zł

2

20 000,00 zł

40 000,00 zł

60 000,00 z

3

20 000,00 zł

60 000,00 zł

40 000,00 zł

4

20 000,00 zł

80 000,00 zł

20 000,00 zł

5

20 000,00 zł

100 000,00 zł

-

Amortyzacja miesięczna

Aby wyliczyć miesięczną stawkę amortyzacyjną środka trwałego należy jego stawkę roczną podzielić przez 12. W naszym przykładzie: miesięczny odpis amortyzacyjny = 20.000 zł / 12 = 1.666,67 zł. 

Zasady stosowania metody liniowej wynikają z zapisów art. 22i oraz 22j updof, a także art. 16i oraz 16j updop. W przypadku gdy podatnik zdecyduje się na metodę liniową określoną w art. 22i ust. 1 updof i art. 16i ust. 1 updp, to odpis roczny będzie od stałej podstawy, według stawek określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych. Zgodnie z ww. art. 16i ust 2 updop oraz art. 22i ust. 2 updof Podatnicy mogą podane  w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki podwyższać:

1. dla budynków i budowli używanych w warunkach:

  • pogorszonych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2,

  • złych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4;

2. dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej, przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4;

3. dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), wydanej na podstawie odrębnych przepisów, zwanej dalej „Klasyfikacją”, poddanych szybkiemu postępowi technicznemu, przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0.,

lub też stawka amortyzacji może zostać ustalona indywidualnie, jeżeli wystąpią okoliczności opisane w art. 22j updof i art. 16j updop. 

3.2. Metoda degresywna

Amortyzacja degresywna  opiera  się  na  założeniu,  iż  zużycie  środka  trwałego, a zwłaszcza  zmniejszenie jego wartości,  w początkowym okresie  używania następuje szybciej niż w następnych okresach. Dzięki temu możliwe jest szybsze niż w przypadku np. metody liniowej zamortyzowanie składnika majątku. Dzieje się tak dlatego, że podstawa dokonywania odpisów amortyzacyjnych jest zmniejszana w każdym roku podatkowym o sumę odpisów dokonanych w roku poprzednim. Podstawę ustaloną w ten sposób mnoży się następnie przez stawkę amortyzacyjną określoną w Wykazie stawek amortyzacyjnych, którą można podwyższyć odpowiednim współczynnikiem. Jego wysokość podatnik określa samodzielnie, pamiętając jednak, że ustawodawca wyznaczył jego granicę - nie może być wyższy niż 2,0. Współczynnik stosowany przy metodzie degresywnej, w stosunku do innych metod, jest bardzo wysoki, przez co pozwala na skrócenie okresu amortyzacji środka trwałego nawet dwukrotnie.

Musimy jednak pamiętać, że stopniowe zmniejszanie się odpisów amortyzacyjnych następuje do momentu, gdy wartość odpisywanej raty staje się mniejsza od raty ustalanej za pomocą metody liniowej. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, wówczas podatnik zobowiązany jest do dokonywania dalszych odpisów za pomocą amortyzacji liniowej, bez stosowania już współczynnika podwyższonego oraz zasadniczo bez obniżania podstawy. W takiej sytuacji istnieje jednak możliwość podwyższenia lub obniżenia stawki podstawowej, ale tylko, jeżeli wystąpią przesłanki, o których mowa w art. 22i updof oraz art. 16i updop (czyli dokonywanie dalszych odpisów amortyzacyjnych według metody liniowej daje możliwość podwyższania lub obniżania stawek z Wykazu zgodnie z ogólnymi zasadami).

W trakcie amortyzowania środka trwałego nie można dobrowolnie zmienić metody degresywnej na inną (poza sytuacją opisaną powyżej) - raz wybrana metoda obowiązuje do pełnego zamortyzowania danego składnika majątku. W przypadku metody degresywnej nie można ponadto zmieniać wysokości współczynnika. Jego wartość przyjęta na początku powinna być stosowana do pełnego zamortyzowania środka trwałego.

Przy zastosowaniu amortyzacji degresywnej możliwe jest dokonywanie odpisów amortyzacyjnych na trzy różne sposoby:

  • w równych ratach co miesiąc,

  • w równych ratach co kwartał,

  • jednorazowo na koniec roku.

Wybór jednego z nich powinien być stosowany konsekwentnie przez cały rok podatkowy, mając na uwadze wpływ odpisów na wysokość odprowadzanych zaliczek na podatek. Cechą charakterystyczną tej metody amortyzacji jest to, że w pierwszych latach użytkowania środka trwałego kwoty amortyzacji są bardzo wysokie. 

Przykład 3 ...

To co widzisz, to tylko 30% treści...



Aby uzyskać dostęp do całości, kup prenumeratę